Ziyaret Bilgileri
Aktif Ziyaretçi8
Bugün Toplam304
Toplam Ziyaret897344
HABER VİDEOLARI
M. Demirel Babacanoğlu
karaisalihaber@hotmail.com
DİL DEYİNCE
01/10/2013

Dil, bir anlaşma, bilişme aracıdır.

Bir atasözümüz, hayvan koklaşa koklaşa, insan konuşa konuşa anlaşır der. Biz de öyle yapmıyor muyuz?  Dil çok önemli bir konuşma aracıdır;  bozulursa anlaşamayız.. Hiç kimsenin dili bozmaya, yozmaya hakkı yoktur..

Cumhuriyetten önce dilimiz bozulmuş, yozulmuş, yabancı dillerin boyunduruğu altındaydı.  Üç dilin (Arapça, Farsça, Türkçe) karışımından oluşan Osmanlıca kullanılıyordu. Yöneticiler  başka türlü, halk başka türlü konuşuyordu.. Yöneticiler  halkı, halk da yöneticileri  anlamıyordu..

Atatürk, bu anlaşılmazlığa, karışıklığa bir son vermek için Cumhuriyeti kurduktan sonra dil devrimi gerçekleştirildi.  Dilimizi yabancı dillerin boyunduruğundan kurtarmamız  gerektiğini söyledi.. Dil severler, Türkçe’nin özüne, sesine döndüler.. Şairler, yazarlar, sanatçılar, kimi siyasetçileri  bu konuda büyük çaba gösterdiler, dilimizdeki yabancı sözcükler ayıklanmaya başladı.. !950 yılına dek hızla süren dil devrimi yavaşlatıldı.. Eskiye dönülmeye çalışıldı.. Ama, dilseverlerin, yazar, şairlerin çalışmalarıyla, söz konusu  yavaşlatılma önlendi..

12 Eylül darbesiyle  “devrim” sözcüğü ve buna bağlı 200’den fazla Türkçe sözcüğün kullanılması, yazılması yasaklandı. Adı devrim olan çocukların, okulların adları değiştirildi. Bundan sonra, kimi kesimlerce batı dillerine yönelmeler yoğunlaştı.. Sanki batıdan alınan birkaç sözcükle daha iyi konuşuluyormuş gibi davranışlar sergilendi. Kimi, radyo, tv, oturum (…) konuşmacaları İngiliz aksanı kullanmaya özendiler..  İngilizce eğitim öne çıkarılmaya çalışıldı. Kimi özel okullarda İngilizce temsiller verildi.

Çıkın kentlerin  sokaklarına bakınız, iş yerlerinin adlarının büyük bir bölümü Türkçe değil.. Kimi gazetelerin, dergilerin adları da öyle. Kimilerin giydiği gömleklerin sırtı göğsü batı dilleriyle sıvalı. Adlarımız da öyle. Ahmet, Mehmet, Hasan, Hüseyin, Ayşe, Fatma, Zübeyde, Zeynep, Hüsne, Merve, Furkan, Büşra  (…) ne anlama geliyor.. Adlarımız Türkçeleşemedi.

Bu gidişle dil sorunu gittikçe derinleşiyor..

Bir zamanlar “mersi” vardı,  “marjinal” geldi, şimdi “performans” var.. Örnekleri çoğaltabiliriz. Dilerseniz, siz de çevrenizle konuşarak, gözlem yaparak bu tür örnekler bulabilirsiniz..

Okumuş, yazmış arkadaşlardan biri bana “marjinal”ın ne demek olduğunu sormuştu; bilmediğimi söylemiştim.  Ona  “sen marjinal”sın  diyen olmuş.. Sonra araştırdım sözlüklerden  “uçta, kenarda” anlamına geliyormuş.. “Merjinalsın” diyen; sen uçta/kenarda birisin, başkalarına benzemiyorsun (…) dese olmaz mı? O kişiyi sonra buldum; “marjinal”ın ne anlama geldiğini sordum; o da bilmiyordu.  Peki neden o sözcüğü kullanıyor dersiniz? Herhalde çok bilmiş görünmek için..

Adamın biri berbere gitmiş, tıraş olmuş, parasını vermiş, berber “mersi” demiş ona. “Mersi” denilen kişi, Arkadaşlarına anlatıyormuş bunu. İçlerinden biri muziplik olsun diye; “berber sana iyi söylelemiş ulan” demiş.  Adam çok kızmış, köpürmüş, içerlemiş iyice.. Berbere gitmiş; “lan berber” demiş, sana mersi, eşine mersi,  anana mersi, babana mersi, dayına mersi, halana mersi, teyzene mersi.. (makasa da “mersi” diyecekmiş ama aklına getirememiş) şu gıp gıpına da mersi” demiş. Yaaa, berber “sağ ol” dese olmaz mıydı?

“Performans” sözcüğü,  en çok televizyon izlencelerinde söyleniyor..  İki de bir “performans” diyorlar. Hangi anlamda kullanıyorlar, belli değil. Türkçesi “başarı”. Başarıyı kullanmak zor mu geliyor?

Dil Bayramınız kutlu olsun.

28.9.2013, Adana



1155 kez okundu. Yazarlar

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yapmak için tıklayın

Yazarın diğer yazıları

ADANA İL İLÇE BELEDİYE BAŞKANLIKLARINA ÖNERİMDİR-3 - 03/12/2019
SAYGILARIMLA
ÖYLESİNE BİR ÖYKÜ - 02/12/2019
Tekir Yaylası’ndan geçiyorum. İşte karlı dağlar, işte temiz hava. Kentin gürültüsünden, tozundan kurtulmak gerek. Bir kentten kurtulurken, diğer bir kente, Ankara’ya gidiyorum.
ADANA İL İLÇE BELEDİYE BAŞKANLIKLARINA ÖNERİMDİR-2 - 28/11/2019
TASAR (PROJE): 2
BENİM ÖĞRETMENLERİM - 24/11/2019
İlkokula başladığım zaman “ALFABE”mizin kapağında; Atatürk’ün bir çocuğa ders verirken çekilmiş fotoğrafı görülüyordu…
CUMHURİYET BAYRAMI KUTLU OLSUN - 28/10/2019
Cumhuriyet kurulalı 96 yıl olmuş.
YER DE ÖFKELENİR GÖK DE - 01/10/2019
İnsanlar nasıl öfkeleniyorsa, yer de öfkelenir, gök de…
BAŞARAN’DAN S/ÖZÜN İZİ - 24/09/2019
BİLSEN BAŞARAN- S/ÖZÜN İZİ, 464 s., Ozan y., 1. Baskı 2015// Yazar, 1954 Erzurum
TOROSLU’DAN “YÖREMİZ EFSANELERİ” - 16/09/2019
ABDULLAH TOROSLU- YÖREMİZ EFSANELERİ, 206 s., Mersin Büyükşehir Belediyesi y., 2018// Yazar, 1935 Gülnar-İçel’de doğdu. İlki Gülnar’da, ortayı Silifke’de okudu, Ankara’da Gazi Eğ. Ens. Türkçe Bölümünü bitirdi. Yayınlanmış dokuz kitabı bulunmaktadı
BİLGİ BANKASI KİTAP KIRSALDAN KENTSELE - 09/09/2019
MUSTAFA OKUMUŞ- KIRSALDAN KENTSELE (tanıtım kitabı), 186 s., 1. Baskı Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi. y, 2018.
 Devamı
AlışSatış
Dolar5.74385.7669
Euro6.37606.4016