Ziyaret Bilgileri
Aktif Ziyaretçi3
Bugün Toplam71
Toplam Ziyaret1262469
HABER VİDEOLARI
M. Demirel Babacanoğlu
karaisalihaber@hotmail.com
BULGURUN ÖYKÜSÜ (öykü) -2-
24/08/2020

 

En iyi bulgur karakılçık (esmer) buğdaydan olurdu. Ambardan  alınan karakılçık buğday kalburla elenirdi. Sonra da yıkanır, kurutulurdu. Bu işlem bitince karakılçık buğday bulgurluk için hazır olurdu.

Bulgurluk buğdayı kaynatmak için evin önüne, 20 cm derinliğinde 30-35 cm eninde, 1.5 m uzunluğunda çukur kazılırdı. İçine ateş yakılırdı. Üzerine kazanlar kuruldu, Kazanlara yeterince su döküldü, sonra da temizlenmiş, karakılçık buğday konulurdu. Çukurdaki ateşe odun atarak ateş harlatılır, beslenirdi. Çok geçmeden bulgurluk buğday kaynamaya başlardı. Börtleyen, pişen buğday indirilmeye hazırdı.  Kazanın karşılıklı halkalı kulplarından  meşeden yapılmış sağlam sırık geçirilirdi. Bu sırığın karşılıklı uçlarından sağlam yapılı kişiler tutar kazanı ateşten indirirdi. Bulgur sahibi hemen kaplara pişmiş/börtlemiş, börtme denen buğdaydan koyar, orada bulunan komşulara, çocuklara dağıtırdı. Yiyip bitirenlerden bazıları tadı çok hoş olan börtmeden biraz daha isterdi… 

Dinlenmiş, ılımış börtme helkelere doldurulup damın başında serili olan savanların üstüne dökülürdü, çabuk kuruması için  daha geniş alana yayılırdı. İki üç gün kurutulduktan sonra çuvallara doldurulur, dibeklerde dövülmek için götürüldü…

Bizim orada taştan oyma üç dibek vardı. Biri Beştülü Emminin, biri Kerim Emminin, biri de Çuvuşunoğlu Mustafa’nın evinin önündeydi. Biz buğdayımızı bize en yakın olan Çavuşunoğlu Mustafa’nın evinin önündeki dibeğe götürdük. Köyün genç kızları delikanlıları geldiler. Yeteri kadar buğdayı inek tasıyla dibeğin çukuruna döktüler, su ile ıslattılar. Üç genç, ahşaptan yapılmış dövme tokmaklarını aldılar, karşılıklı geçip buğdayı dövmeye başladılar. Yorulan diğer gençle değişti tokmağı. Buğdayın dışındaki kabuk kısa zamanda kavladı keperdi. Kepertilen buğday yeniden çuvallara konuldu, eşeğe yükletip eve götürüldü. Evin damının başına yeniden serildi. Birkaç gün kurutuldu, savruldu, kepeğinden arıtıldı.

Artık, karakılçık bulgurluk buğdayı el değirmeninde çekme zamanı geldi. El değirmeni bazalt mermer taştan yapılmış 60-70 cm çapında dişenmiş iki taştan oluşturulmuştu. Taşlar üstü üste konduğunda, alttaki taşın merkezinde ağaçtan ya da demirden yapılmış küçük bir merkezi dikit bulunmaktaydı. Üsteki taşın merkezinde 10 cm çapında açılmış delik, ayrıca taşın bir kenarında  40 cm taşı döndürme dikiti yer alıyordu.  Taşın başına iki ya da üç kişi oturur, kenardaki döndürme dikitten elleriyle tutarlar, taşı döndürmeye başlarlar. Bu sırada, taşın ortadaki deliğinden buğday akıtılır. Taş döndükçe buğday kırılır, bulgur haline gelirdi. Yalnızca bulgur değildi, bulgur unu da olurdu yanında. Bun setik denirdi. Setikten yapılan bazlama çok güzel, hoş olur. Ayrıca setik şalgam yapımında da kullanılmaktadır…

Bu işler genel olarak imece usulü yapılırdı. Daha çok genç kızlar çekerlerdi bulguru. Şarkı türkü söyler eğlenirlerdi… Anamın, babamın, teyzemin de bulgur çektiklerine tanık olmuşumdur.  Böylece bütün komşular yorulmadan bulgurlarını çekmiş olurlardı.

Sıra beklenen bulgur pilavına gelirdi. Bulgur lenger denilen geniş ağızlı bir kaba konulur, gözden geçirilir varsa taşı ayıklanır, kepeği savrulur. Tencerede kaynamakta olan suya aktarılır. Bir süre sonra pilav pişer. Pişmiş, hazır olmuş yeşil mercimek eklenir, karıştırılır… Tereyağı eritilir, bulgurun üzerine gezdirilir, karıştırılır. Bir süre dinlenmeye bırakılır. Kıvamını bulmuş olan bulgur pilavı geniş, büyük yayvan tepsiye konulur, sofraya getirilir… Mevsimine göre yanında turp, salata, turşu, ayran olursa, yufka ekmeği… bandır bandır ye, deme gitsin keyfine.

Ağustos 2020, Çamlıyayla

(SÖZLÜKÇE: Evlek: Dönümün dörte biri. Börtme: Haşlanmış buğday. Dişemek: Değirmen taşının buğdayı kırması için yapılan işlem.  Harar: Büyük çuval. Helke: bakraç. Kağnı: İki tekerli öküz arabası. Kepermek:Buğdayını kabuğundan ayrılması.)



349 kez okundu. Yazarlar

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yapmak için tıklayın

Yazarın diğer yazıları

YENİ YILDA İYİ ŞANSLAR - 31/12/2021
Memleketin birinde bir köy çok yoksulmuş. Ot bulup ot, ağaç bulup ağaç, taş bulup taş yiyorlarmış.
KUVAYİ MİLLİYECİ GAZİ YENİ ADANA - 24/12/2021
30 Ekim 1918 günü imzalanmıştı Mondros Anlaşması, 31 Ekim günü Mustafa Kemal geldi Adana’ya, Murat Palas Oteli’nde Liman Von Sanders Paşa’dan Yıldırım Orduları Grup Komutanlığını teslim aldı.
YUNUS EMRE’Yİ ANALIM - 13/12/2021
Ünesco , 2021 yılını “Yunus Emre Yılı” olarak duyurdu. Ona ilişkin yazıların yeterince yayınlandığı söylenemez. Ama biz Yunus Emre’yi analım, şiirlerine varalım.
JAPON ŞİİRİ - 07/12/2021
Ülkemizde Japon şiirlerine özenen yok değildir. Çokça da “haiku” biçemi üzerine örnekler veriyorlar. Japonlar, Çin şiiri etkisinde şiirlerini geliştirdiler. Klasik Japon şiirleri hece ölçüsüne dayanır. Beş yedili nazım düzeninde kurulmuş, uyaksızdırl
ESKİLERDEN BİR ANI SIKIÇ - 21/11/2021
Güney kentlerinin caddeleri yolları turunç ağaçlarıyla süslü, doludur. Nisan ayı gelince çiçeklerinin kokusu mest eder insanı. Hatta bu konuda, Adana’da “Portakal Çiçeği” konulu festival bile yapılıyordu. Pandemi nedeniyle yapılmaz oldu.
JAPONLAR'DA ÇAY KÜLTÜRÜ - 16/11/2021
Düziçi İlköğretmen Okulu üçüncü sınıfındayken okul tasar (proje) yarışması açmıştı. İkinci binanın arkasına yüzme havuzu yapılacaktı. Krokisini çizip, yazısını yazıp yarışmaya katılmıştım. Üçüncülük ödülü almıştım. “JAPON ŞİİRİ kitabını vermişlerdi
ATATÜRK’ÜN DÜNYAMIZDAN AYRILIŞ YILDÖNÜMÜ - 09/11/2021
Atatürk’ün dünyamızdan ayrılış yıl dönümünün 83 yılındayız. Dünyamızda O’nu tanımayın bilmeyen yoktur! Yalnızca bizim değil dünyanın takdirini kazanmıştır. Cumhuriyeti kurmuş, devrimler yapmıştır. Her insanın gönlünde aklında büyük insan Atatürkr, T
ÖĞRENCİLERİN ÇANTALARI - 01/11/2021
Her zaman dikkatimi çekmiştir öğrencilerin çantaları. Toplutaşıma otobüsüne iki öğrenci bindiler, oturacak yer yoktu yanımda ayakta durdular. Ben de ayaktayım. Emekli öğretmen olduğumu söyledim; gülümsediler.
CUMHURİYET ANLAMI YENİLİKLER - 28/10/2021
Cumhuriyetin kuruluşunun 98. yılındayız, kutlu olsun. Mutlu olsun ülkeye, herkese.
 Devamı
AlışSatış
Dolar13.392613.4463
Euro15.178615.2394